อำเภอพาน เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดเชียงราย ตั้งอยู่ทางด้านทิศใต้ของอำเภอเมืองเชียงราย ระยะห่างประมาณ 43 กิโลเมตร
อาณาเขตติดต่อ
ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอแม่ลาวและอำเภอเมืองเชียงราย
ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอเมืองเชียงรายและอำเภอป่าแดด
ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอแม่ใจ (จังหวัดพะเยา) อำเภอวังเหนือ (จังหวัดลำปาง) และอำเภอเวียงป่าเป้า
ทิศตะวันตก? ติดต่อกับอำเภอแม่สรวย
ประวัติ
อำเภอพานเดิมตั้งขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2450 เป็นกิ่งอำเภอเมืองพาน พ.ศ. 2451 โอนพื้นที่ของกิ่งอำเภอเมืองพานบางส่วนเข้าไปรวมกับอยู่ในอำเภอแม่ใจและอำเภอเมืองเชียงราย ต่อมา พ.ศ. 2455 ยกฐานะเป็น อำเภอเมืองพาน โดยยุบอำเภอแม่ใจ และเขตอำเภอเมืองเชียงรายบางส่วนที่ขึ้นกับเคยขึ้นกับอำเภอเมืองพาน ต่อมาจึงได้เปลี่ยนชื่อจาก “อำเภอเมืองพาน” เป็น “อำเภอพาน” จนถึงทุกวันนี้
ภูมิประเทศ
พื้นที่ส่วนใหญ่เป็นที่ราบลุ่มและที่ราบระหว่างภูเขา และมีทิวเขาสูงระหว่าง 350-600 เมตรจากระดับน้ำทะเล เป็นแนวยาวทางทิศตะวันออกและตะวันตก มีลำน้ำที่สำคัญ ได้แก่ ลำน้ำแม่ส้าน ลำน้ำแม่ลาว ลำน้ำร่องธาร และลำน้ำแม่เย็น ส่วนแหล่งน้ำที่สำคัญ ได้แก่ หนองฮ่าง หนองเวียงห้าว หนองบวกปลาค้าว และหนองควายหลวง
ลักษณะภูมิอากาศ
มีอากาศแบบมรสุมเมืองร้อน อุณหภูมิเฉลี่ยตลอดปีประมาณ 24-27 องศาเซลเซียส มีปริมาณน้ำผนเฉลี่ยทั้งปีประมาณ 1,853 มิลลิเมตร ฝนตกชุกในฤดูฝน ฤดูปหนาว จะได้รับอิทธิพลจากมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือ ซึ่งจะพัดพาเอาความหนาวเย็นมาให้ ทำให้อากาศหนาวเย็นมาก สภาพดินฟ้าอากาศของอำเภอพาน แบ่งออกเป็น 3 ฤดู คือ
1. ฤดูฝน เริ่มตั้งแต่เดือน พฤษภาคม - ตุลาคม มีฝนตกชุมในราว เดือนกรกฎาคม -กันยายน
2. ฤดูหนาว เริ่มตั้งแต่เดือน พฤศจิกายน - กุมภาพันธ์ มีอากาศหนาวมาก บางครั้งอุณหภูมิต่ำถึง 6 องศาเซลเซียส
3. ฤดูร้อน เริ่มตั้งแต่เดือนมีนาคม - พฤษภาคม มีอากาศร้อน ซึ่งบางครั้งสูงถึง 30 องศาเซลเซียส
สถานที่ท่องเที่ยว
อุทยานแห่งชาติดอยหลวง
มีพื้นที่ครอบคลุมอยู่ในท้องที่อ.แม่สรวย อ.พาน อ.เวียงป่าเป้า จังหวัดเชียงราย อ.วังเหนือ จังหวัดลำปางและอ.แม่ใจ อ.เมือง จังหวัดพะเยา มีเนื้อที่ประมาณ 1,170 ตารางกิโลเมตร หรือ 731,250 ไร่ สภาพภูมิประเทศเป็นเขาสูงทอดตัวแนวเหนือ-ใต้ มีดอยหลวงเป็นยอดเขาที่สูงที่สุด ประกอบด้วยป่าเบญจพรรณ ป่าดิบชื้นและป่าเต็งรังปะปนกัน มีสัตว์ป่า และนกหลายชนิด
การเดินทาง ใช้เส้นทางสายเชียงราย-พะเยาไป 58 กิโลเมตร ถึงบ้านปูแกง บริเวณกิโลเมตรที่ 77 เลี้ยวขวาอีก 9 กิโลเมตร ถึงที่ทำการอุทยานฯ ทั้งนี้ อุทยานฯ มีสถานที่ตั้งแคมป์และบริการเดินป่า สอบถามโทร (053) 721683
สำหรับสถานที่ท่องเที่ยวซึ่งอยู่ใกล้ที่ทำการอุทยานฯ ได้แก่ น้ำตกปูแกง เป็นน้ำตกขนาดใหญ่แห่งหนึ่งใน จังหวัดเชียงราย น้ำไหลจากภูเขาสูงสลับซับซ้อนก่อให้เกิดชั้นน้ำตกที่สวยงามถึง 9 ชั้น บริเวณน้ำตกมีการทับถมของหินปูนที่ปนมากับน้ำ ทำให้เกิดหินงอกหินย้อยมากมายบริเวณน้ำตก
พระธาตุจอมแว่
อยู่บนภูเขาจอมแว่ หมู่ที่ 2 ต.เมืองพาน 3 กิโลเมตร เป็นพระธาตุที่มีประชาชนชาว อ.พาน และ อ.ใกล้เคียงนับถือกันว่าเป็นพระธาตุอันศักดิ์สิทธิ เมื่อถึงเดือน 8 เหนือ หรือเดือน 9 ใต้ ขึ้น 15 ค่ำ จะมีงานนมัสการองค์พระธาตุทุกปี
น้ำตกถ้ำผาโขง และถ้ำน้ำลอด
อยู่ที่บ้านปางเกาะทราย หมู่ที่ 6 ต.ป่าหุ่ง ห่างจาก อ.พาน ประมาณ 15 กิโลเมตร โดยผ่านหลังที่ว่าการอ.พานไปทางทิศตะวันตก มีน้ำไหลใสสะอาดตลอดปี
ถ้ำผายาว
อยู่หมู่ที่ 8 ต.ม่วงคำ จากถนนพหลโยธิน สายอ.พาน-พะเยา มีทางแยกตรงบ้านม่วงคำไปประมาณ 5 กิโลเมตร เป็นถ้ำใหญ่ปากถ้ำกว้างถึง 20 เมตร ลึก 520 เมตร
พระธาตุสามดวง
เป็นศาสนสถานที่สำคัญแห่งหนื่ง ในอ.พาน อยู่ในพื้นที่ระหว่างบ้านป่าหุ่ง หมู่ที่ 1 กับบ้านศาลาเหมืองหิน หมู่ที่ 11 ต.ป่าหุ่ง อ.พาน ห่างจากที่ทำการ อ.พาน ไปทางทิศตะวันตก ระยะทาง 12 กิโลเมตร ภายในบริเวณวัดมีพระธาตุตั้งอยู่ 3 องค์ แต่ละองค์ตั้งห่างกันประมาณ 100-200 เมตร และตั้งอยู่บนเนินสูงลดหลั่นกันลงไป ตามตำนานเล่าว่าพระธาตุองค์นี้สร้างขึ้นประมาณ พ.ศ.1839 ต่อมาได้มีการบูรณะเมื่อปี พ.ศ. 2476 โดยคณะศิษยานุศิษย์ของครูบาศึลธรรมกับครูบาไชยาเพื่อใช้เป็นที่อยู่ปฏิบัติธรรมของพระสงฆ์ ในบริเวณพระธาตุสามดวงจะมองเห็นทิวทัศน์ของตัวอ.พาน ได้อย่างสวยงาม
ขอขอบคุณข้อมูลและภาพประกอบจาก
th.wikipedia.org
thai-tour.com
web.chiangrai.net
chiangraifocus.com
phan.chiangrai.doae.go.th
