อำเภอเวียงเชียงรุ้ง เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดเชียงราย ตั้งอยู่ทางตอนกลางค่อนไปทางเหนือของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียง ดังนี้…
ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอดอยหลวง
ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอเชียงของ
ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอพญาเม็งรายและอำเภอเวียงชัย
ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอเมืองเชียงราย
คำขวัญ
เวียงเก่าเชียงรุ้ง เขาสูงพระบาท ธรรมชาติน้ำตก มรดกล้านนา ประชารื่นรมย์ ชื่นชมคุณธรรม
ประวัติความเป็นมา
เมืองโบราณ “เวียงเชียงรุ้ง” ความเป็นมาทางประวัติศาสตร์ เป็นเมืองโบราณเมืองหนึ่งในลุ่มแม่น้ำลาว เป็นเมืองที่มีความสำคัญทางประวัติศาสตร์ของอาณาจักรล้านนา เคยเจริญรุ่งเรืองและเสื่อมไปหลายยุค หลายสมัย ตั้งอยู่บนทางหลวงสายเชียงราย - บ้านเหล่า อยู่ในอาณาเขตของบ้านห้วยเคียนใต้ หมู่ 10 ตำบลทุ่งก่อ มีทางแยกเข้าซ้ายมือผ่านหมู่บ้านและทุ่งนาเข้าประมาณ 1,500 เมตร ลักษณะเป็นเนินสูง ตั้งอยู่กลางทุ่งนา เนื้อที่ประมาณ 500 ไร่ ตรงกลางเมืองเหมือนหลังเต่า มีลักษณะที่ชี้ให้ทราบว่าเป็นเมืองโบราณ ปรากฏอย่างชัดเจน เช่น ป้อม คู ประตูหอรบ มีคูเมือง 3 ชั้น ประกอบด้วย..
1. คูเมืองชั้นในติดกำแพงเมือง (กำแพงดิน) มีคูรอบเป็นวงแหวน ยาวรอบเมืองประมาณ 3 กิโลเมตร คูเมืองชั้นในเรียกว่า “ร่องทราย” กว้าง 14 เมตร ลึก 3 เมตร
2. คูเมืองชั้นกลาง เป็นคูใหญ่กว้าง 30 เมตร ลึก 5 - 7 เมตร ยาวรอบ ตัวเมือง 5 กิโลเมตร ชาวบ้านเรียกว่า “ฮ่องลึก” หรือ ร่องลึก
3. คูเมืองชั้นนอกสุด ห่างจากฮ่องลึก ประมาณ 60 เมตร เรียกว่า”ร่องจิก” ยาว 200 เมตร กว้าง 8 เมตร ลึก 2 เมตร
จากการเล่าขานของคนดั้งเดิมบอกว่า ชุมชนแห่งแรกที่ได้มาตั้งถิ่นฐานอยู่ที่กิ่งอำเภอเวียงเชียงรุ้ง คือ บ้านดงชัย ม.2 ต.ทุ่งก่อ ในปัจจุบัน ในสมัยก่อนเรียกว่าบ้าน “ดงหนองเขียว” เมื่อประมาณ 300 กว่าปีที่ผ่านมา ซึ่งเป็นครอบครัวที่อพยพมาจากจังหวัดเชียงใหม่ ต่อจากนั้น ก็มีผู้คนอพยพเข้ามาอยู่เพิ่มขึ้นโดยลำดับ มาจากหลายเมือง อาทิ เชียงใหม่ ลำพูน ลำปาง และจากภาคอีสาน มาตั้งหมู่บ้านอยู่
แต่เดิมอยู่ในเขตการปกครองของอำเภอเมือง จ.เชียงราย และได้ขึ้นการปกครองของอำเภอเวียงชัยในปี พ.ศ.2516 และในวันที่ 1 เมษายน 2538 กระทรวงมหาดไทย ได้ประกาศจัดตั้ง กิ่ง อ.เวียงเชียงรุ้ง ต่อมากระทรวงมหาดไทยได้เปลี่ยนชื่อกิ่งอำเภอนี้เป็น กิ่งอำเภอเวียงเชียงรุ้ง ตามประกาศกระทรวงลงวันที่ 31 มกราคม พ.ศ. 2539 โดยให้มีผลตั้งแต่วันที่ 1 มีนาคม ปีเดียวกัน จนกระทั่งในวันที่ 24 สิงหาคม พ.ศ. 2550 ได้มีพระราชกฤษฎีกายกฐานะขึ้นเป็น อำเภอเวียงเชียงรุ้ง โดยให้มีผลบังคับตั้งแต่วันที่ 8 กันยายน ปีเดียวกันเป็นต้นไป
การปกครองส่วนภูมิภาค
อำเภอเวียงเชียงรุ้งแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 3 ตำบล 43 หมู่บ้าน ได้แก่
1. ทุ่งก่อ (Thung Ko) 15 หมู่บ้าน
2. ดงมหาวัน (Dong Maha Wan) 12 หมู่บ้าน
3. ป่าซาง (Pa Sang) 16 หมู่บ้าน
สถานที่ท่องเที่ยว
เมืองโบราณเวียงเชียงรุ้ง
เป็นเมืองที่มีความเกี่ยวพันกับอาณาจักรล้านนาไทย ยังปรากฎ ป้อม ประตู คูเมือง กำแพงดินล้อมรอบ มีพระพุทธรูปหินทรายปรากฎอยู่ ปัจจุบันได้ขึ้นทะเบียนจากกรมศิลปกรให้ได้รับเป็นโครงการ “วนอุทยานประวัติศาสตร์เวียงเชียงรุ้ง”
ดอยพระบาททุ่งก่อ
ปรากฎขึ้นในสมัยดึกดำบรรพ์ ไม่ปรากฎยุคคนใดคนหนึ่งสร้าง แต่ปรากฎแก่สายตาชาวทุ่งก่อมานานหลายร้อยปีบนเทือกเขาดอยพระบาทจะมี พระบาทเหนือ ผาเล็งโลก ผาเกิ้ง ผาคอม้า พระบาทใต้ พอเดินลงจากดอยก็จะไปที่ดอยโหด ผารถ ผาจ้อง
วนอุทยานน้ำตกห้วยแม่สัก
อยู่ในท้องที่บ้านน้ำตกพัฒนา หมู่ที่ 7 ตำบลทุ่งก่อ กิ่งอำเภอเวียงเชียงรุ้ง จังหวัดเชียงราย อยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติป่าห้วยสักและป่าแม่กกฝั่งขวา มีเนื้อที่ประมาณ 2,800 ไร่ กรมป่าไม้ได้ประกาศจัดตั้งเป็นวนอุทยานเมื่อวันที่ 8 พฤษภาคม 2545 ลักษณะภูมิประเทศเป็นภูเขาวางตัวในแนวทิศตะวันตกเฉียงใต้-ตะวันออกเฉียงเหนือ สูงจากระดับน้ำทะเลปานกลางประมาณ 460-963 เมตร มีความลาดชันเฉลี่ยทั่วพื้นที่ประมาณ 30 % มีลำห้วยแม่สักเป็นห้วยขนาดใหญ่ มีน้ำไหลตลอดทั้งปี และเป็นแหล่งต้นน้ำของน้ำตกห้วยแม่สัก ซึ่งไหลผ่านกลางพื้นที่
น้ำตกห้วยแม่สัก
ตั้งอยู่ในเขตวนอุทยานน้ำตกห้วยแม่สัก น้ำตกห้วยแม่สัก สูงจากระดับน้ำทะเลปานกลางประมาณ 480 เมตร เป็นน้ำตกชั้นเดียวขนาดเล็กสูงประมาณ 15 เมตร มีน้ำไหลตลอดปีรอบๆน้ำตกเป็นป่าที่สมบูรณ์ร่มรื่น และมีทิวทัศน์งดงาม
พระพุทธบาทเหนือ
เป็นรอยพระพุทธบาทจำลองสลักลงบนหน้าผา ตั้งเอียงประมาณ 70 องศา ต่ำกว่าฐานพระธาตุเจดีย์ ประมาณ 3 เมตร เป็นรอยพระพุทธบาทเบื้องซ้าย หันปลายพระพุทธบาทไปทางทิศตะวันตก พระพุทธบาทเหนือ สร้างขึ้นในสมัยพระยาเมืองแก้ว เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ ซึ่งได้ทรงบูรณะพระธาตุพร้อมกับสร้างรอยพระพุทธบาทจำลองทางด้านทิศเหนือ และทิศใต้ ชาวบ้านเรียกว่า พระบาทเหนือ ตั้งอยู่บริเวณพระธาตุทุ่งก่อ และทางทิศใต้ ชาวบ้านเรียกว่า พระบาทใต้ มีระยะห่างกันประมาณ 3 กิโลเมตร รอยพระพุทธบาทเหนือมีขนาดความกว้าง 59 เซนติเมตร ยาว 150 เซนติเมตร
รอยพระพุทธบาทเหนือมีความศักดิ์สิทธิ์ เป็นที่เลื่อมใสศรัทธาของพุทธศาสนิกชนที่มาสักการะ และมาตั้งจิตอธิฐานขอความช่วยเหลือตามที่ตนปรารถนา ซึ่งมักจะได้ตามที่ตนขอไว้แต่จะต้องเป็นเรื่องที่ไม่ผิดด้านศีลธรรม หรือไม่ก็จะมีการบนบานศาลกล่าวด้วยการเสี่ยงทาย ด้วยการยกก้อนหินและการวางไม้
พระพุทธบาทใต้
ตั้งอยู่ทางด้านใต้สุดของดอยพระบาท มีลักษณะเป็นแท่งหินยื่นออกจากยอดดอยไปทางด้านทิศตะวันตก ประมาณ 5 วา บนพื้นที่ลาดเอียงประมาณ 30 องศา มีรอยพระพุทธบาทจำลองสลักตามแนวเอียงของหน้าผา มีความกว้าง 85 เซนติเมตร ยาว 155 เซนติเมตร สร้างพร้อมกับรอยพระพุทธบาทเหนือ ตรงกับสมัยพระยาเมืองแก้ว เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ พ.ศ. 2039 มีระยะห่างจากรอยพระพุทธบาทเหนือ ประมาณ 3 กิโลเมตร
เนื่องจากรอยพระพุทธบาทใต้ มีพื้นที่บริเวณรอบข้างค่อนข้างน้อย คนที่เข้าไปสักการะจำนวนมากไม่ได้ อีกทั้งเป็นระยะทางที่ไกล และการเดินทางไปไม่สะดวกเหมือนรอยพระพุทธบาทเหนือ จึงเป็นการยากที่คนส่วนมากได้เข้าไปสักการะบูชา ปัจจุบันในวันวิสาขบูชาชาวบ้านดวงชัย บ้านป่าห้า ได้นำด้ายสายสิญจน์ไปผูกโยงระหว่างรอยพระพุทธบาทเหนือกับรอยพระพุทธบาทใต้ เพื่อให้คนทั้งหลายที่ได้ไปสักการะบูชาสรงน้ำรอยพระพุทธบาทเหนือเหมือได้สรงน้ำสักการะบูชารอยพระพุทธบาทใต้เหมือนกัน โดยใช้ด้ายสายสิญจน์เป็นสื่อ
พระธาตุดอยกู่
เป็นโบราณสถาน เก็บอัฐิของครูบาศรีวิชัย วงค์ษา ,ครูบาอินถา ซึ่งมาพำนักและสร้างวัดนี้ขึ้น กำแพงวัดทำด้วยหิน และมีคูเมืองล้อมรอบ
ผาม้า
มีลักษณะเป็นแท่งหินรูปร่างคล้ายม้า ยื่นคอหันไปตามความยาวของยอดดอยทางทิศใต้ คนเฒ่าคนแก่ได้บอกเล่าให้ลูกหลานสืบต่อกันมาว่า สมัยก่อนได้หลบหนีสงครามขึ้นไปบนดอยพระพุทธบาท และได้ซ่อนสมบัติทรัพย์สินเอาไว้ และไว้ทำลายแทงขุมสมบัติไว้ให้ลูกหลาน สมบัติซ่อนอยู่ที่สายตาม้าตก ซึ่งมาในที่นี้หมายถึง ผาม้านั่นเอง
ขอขอบคุณข้อมูลและภาพประกอบจาก
chiangraifocus.com
thaitambon.com
chiangrai.net
